Metodologija

Finansijski pokazatelji dolaze iz godišnjih izvještaja predatih Poreskoj upravi (IRMS). Podatak koji nedostaje prikazuje se kao „—“ i nikad se ne računa kao nula: neobrađen izvještaj nije prihod od 0 €, a godina bez izvještaja nije pad od 100%.

• Ukupan prihod (€): poslovni prihodi iz bilansa uspjeha (AOP 201–204: prodaja, promjena vrijednosti zaliha, aktiviranje učinaka i ostali poslovni prihodi) uvećani za finansijske prihode (AOP 222, 226 i 230).
• Dobit (€): neto sveobuhvatni rezultat (AOP 260), odnosno neto rezultat (AOP 287) kada AOP 260 nije popunjen. Izvještaj čija dobit premašuje 5× prihod i 1.000.000 €, ili čija dobit zajedno s troškovima zarada premašuje prihod za više od 1.000.000 €, ne ulazi u zbirove dobiti, marže ni rang-liste dobiti.
• Zaposleni: prosječan broj zaposlenih iz obrasca (red 001). Neplauzibilan broj (na primjer jednak godini izvještaja) se ne prikazuje.
• Prosj. trošak zarada po zaposlenom (€ mjesečno) = AOP 211 (neto zarade, porezi i doprinosi na zarade, uključujući doprinose na teret poslodavca, i ostali lični rashodi) / zaposleni / 12. Iznos ispod 300 € mjesečno se ne prikazuje. To nije bruto ni neto plata zaposlenog; procjena neto zarade primjenjuje odbitke važeće u godini izvještaja i prikazuje se samo od 2022.
• Izvedeni pokazatelji: prihod po zaposlenom = prihod / zaposleni; marža = dobit / prihod (samo uz pozitivan prihod); promjena g/g = (tekuća − prethodna) / |prethodna|, bez procenta kad je osnovica 0 ili kad dobit pređe u gubitak (i obrnuto); CAGR = (posljednja / početna)^(1/broj godina) − 1, samo kad su obje vrijednosti pozitivne.
• Ekonomski indikatori čuvaju izvornu frekvenciju; godišnji BDP se sabira samo iz sva četiri kvartala, a nepotpune godine se jasno označavaju.

BizStats prikazuje pravna lica koja predaju godišnje izvještaje Poreskoj upravi, povezana preko osmocifrenog PIB-a. Podaci o kompanijama dolaze iz presjeka IRMS-a od 1. nov 2026..

• Preduzetnici (fizička lica registrovana za djelatnost) nikada nisu prikazani pojedinačno: nema stranica s njihovim imenima, a broj kompanija, rang-liste, pretraga i višegodišnji trendovi ih ne uključuju. Njihovi izvještaji su, bez imena i identifikacionih brojeva i po istim pravilima kvaliteta, uključeni u zbirove godine, sektora, djelatnosti i opština, uz napomenu „Zbirovi uključuju i N preduzetnika“. Gdje te napomene nema, zbir obuhvata samo pravna lica: u djelatnostima u kojima preovlađuju preduzetnici (na primjer pravne usluge ili iznajmljivanje) on je tada znatno manji od cijele djelatnosti.
• Banke izvještavaju Centralnu banku (CBCG), a osiguravajuća društva Agenciju za nadzor osiguranja (ASO), a ne Poresku upravu. Prihodi i dobit banaka preuzeti su iz njihovih izvještaja CBCG, bez zaposlenih i zarada; osiguravajuća društva nisu uključena. Zato je sektor finansija i osiguranja izostavljen iz poređenja plata i marži.
• Kompanije se primarno povezuju preko osamocifrenog PIB-a. Tenderi zadržavaju CEJN i interne identifikatore. Veze bez provjerenog ključa označavaju se kao nesigurne i ne prikazuju se kao potvrđene.
• Zapis sa spiska IRMS bez obrađenog izvještaja (status no_metrics, svi iznosi 0) je nedostajući izvještaj, a ne kompanija sa 0 €. Takvi su svi zapisi za 2014, pa 2014. nije dostupna godina.

Kompanija se dodjeljuje opštini svog sadašnjeg sjedišta, i to za sve godine: preseljenje mijenja opštinu i u ranijim godinama, a nove opštine imaju serije i prije osnivanja — Tuzi (opština od 2018) i Zeta (od 2022). Zbirovi po opštinama za ranije godine zato opisuju današnju teritoriju i današnja sjedišta, ne tadašnju opštinu.

Zbirovi (prihod, dobit, zaposleni) sabiraju sve izvještaje godine u obuhvatu; dobit bez neplauzibilnih izvještaja.

• Prosječan trošak zarada za zemlju, opštinu ili sektor = zbir AOP 211 / zbir zaposlenih / 12, samo za preduzeća koja prijavljuju platu; ne prikazuje se kada ona pokrivaju manje od 80% zaposlenih. Za 2015–2019. zato nema prosjeka za cijelu zemlju ni za većinu opština i sektora: oko četvrtine zaposlenih radi u preduzećima čija je prijavljena plata ispod 300 € mjesečno.
• Najnovija godina dolazi iz IRMS presjeka koji još nema sve kasne izvještaje, pa je označena kao preliminarna dok nedostaje više od 10% prošlogodišnjih podnosilaca. Promjene u odnosu na prethodnu godinu računaju se na istim preduzećima (koja su predala izvještaj obje godine, bez praznih izvještaja); promjena za sve objavljene izvještaje prikazuje se u opisu.
• Zaposleni, plate i dobit od 2020. dolaze iz drugačijeg izvora nego 2015–2019, pa serije imaju prekid koji je na grafikonima označen.

Rang-liste nijesu plaćene i prave se po pravilima ispod. Pragovi dolaze iz jedne konfiguracije koju koriste i API i stranice, a ispod svake rang-liste stoji red „Kriterijumi“.

• Prosječan trošak zarada i prihod po zaposlenom: samo kompanije sa najmanje 10 zaposlenih — na rang-listama, u top 10 po opštini i kao podrazumijevani filter pri sortiranju pregleda kompanija (gdje se može isključiti).
• Najveći rast i pad g/g: u baznoj godini prihod od najmanje 100.000 € i najmanje 5 zaposlenih; rang po apsolutnoj promjeni u eurima; prelazak iz gubitka u dobit (i obrnuto) nema procenat i ne ulazi u medijanu.
• Za trošak zarada po zaposlenom još: najmanje 5 zaposlenih u tekućoj godini i promjena broja zaposlenih do 50%. Vrijednosti veće od 3× 99. percentila sektora ili promjene veće od 2× označene su za provjeru.
• CAGR prihoda: fiksni periodi od 3/5/10 godina koji se završavaju najnovijom godinom; najmanje 100.000 € prihoda i 5 zaposlenih i na početku i na kraju; početna godina nije prva godina poslovanja. Kompanije sa prihodom ispod 1.000 € u posljednjoj godini su na posebnoj listi „Prestanak aktivnosti“, rangirane po apsolutnom padu.
• Pregled kompanija: sortiranje po marži prvo rangira kompanije sa najmanje 100.000 € prihoda, a sortiranje po promjeni prihoda one sa najmanje 1.000.000 € prihoda i 5 zaposlenih u prethodnoj godini; ostale slijede iza njih. Promjena se uvijek računa prema izvještaju za prethodnu godinu, bez preskakanja godina: nulta osnovica je „n/z“, a zaposleni, troškovi zarada i dobit nisu uporedivi između 2019. i 2020.
• Rang-liste dobiti izostavljaju neplauzibilne izvještaje; sektor finansija i osiguranja nije rangiran po troškovima zarada ni marži dok nedostaju banke i osiguravači; sektorske medijane na stranici kompanije računaju se na kompanijama sa najmanje 5 zaposlenih. Prosječni trošak zarada i prihod po zaposlenom po opštinama prikazuju se samo za opštine čije kompanije ukupno zapošljavaju najmanje 10 zaposlenih.

Ocjena primjenjuje fiksna pravila (verzija verdict-v1) nad javnim izvorima i prikazuje najteži signal: „Ozbiljni znaci upozorenja“, „Potreban oprez“, „Vrijedi pratiti“ ili „Djeluje stabilno“. Svaka tvrdnja nosi datum svog izvora. Pravila, od najtežeg:

• Stečaj ili rizik prinudne likvidacije → „Ozbiljni znaci upozorenja“. Izvor: registar Poreske uprave (status i rješenja suda) i najnovije izdanje liste stečajeva Poreske uprave.
• Blokada računa → „Ozbiljni znaci upozorenja“ od 180 dana blokade, inače „Potreban oprez“. Izvor: najnoviji presjek blokiranih računa Centralne banke (CBCG).
• Lista poreskih dužnika → „Potreban oprez“ od duga 50.000 €, inače „Vrijedi pratiti“. Lista čije je najnovije izdanje starije od 12 mjeseci prikazuje se samo kao istorijski podatak („Vrijedi pratiti“), a iznosi sa različitih lista se ne sabiraju. Izvor: liste Poreske uprave, sa datumom izdanja.
• Nedostajući godišnji iskazi, od godine registracije do posljednje očekivane godine IRMS presjeka → „Potreban oprez“ za 2 godine ili više zaredom na kraju, inače „Vrijedi pratiti“. Izvor: IRMS i registar (CRPS).
• Upozorenje o neaktivnosti, likvidacija ili brisanje iz registra → „Potreban oprez“. Izvor: Poreska uprava i registar (CRPS).
• Finansijski trend, samo kroz uzastopne godine (godina bez izvještaja prekida niz) → „Vrijedi pratiti“: gubitak u posljednjoj godini ili 2 godine zaredom, ili pad prihoda 2 godine zaredom. Izvor: IRMS.
• Bez negativnih signala → „Djeluje stabilno“, uz napomene o dobiti (3 godine ili više zaredom) i rastu prihoda u odnosu na prethodnu godinu; bez finansijskih podataka → „Još nema dovoljno podataka“. „Bez blokada, poreskih dugova i nedostajućih iskaza“ tvrdi se samo za aktivnu kompaniju čiji su izvori ažurni.

Pozicija u uporednoj grupi (peer-position-v3) je opisni pokazatelj: gdje se posljednji iskaz kompanije nalazi među uporedivim kompanijama iz iste godine. Nije kreditni rejting ni procjena rizika: nema slovne ocjene ni zbirnog skora i ne zamjenjuje ocjenu na prvi pogled.

• Uporedna grupa: kompanije istog razreda KD 2010 i iste veličine po broju zaposlenih (1–9, 10–49, 50–249 i 250+) u istoj godini, bez same kompanije. Ako ih je manje od 20, koristi se oblast KD 2010 (prve dvije cifre šifre) iste veličine; ako ni tada nema 20, piše „premalo uporedivih kompanija“.
• Za prihod, broj zaposlenih, prihod po zaposlenom, neto maržu i prosječnu bruto zaradu prikazuje se udio uporednih kompanija ispod kompanije (0–100; jednake vrijednosti se računaju upola) i medijana grupe. Marža se ne računa bez pozitivnog prihoda, iznad ±1000% ni na neuvjerljivu dobit, a zarada samo kada je pouzdana; pokazatelj bez podatka izostaje, a ostali se prikazuju.
• Dosljednost: godine sa dobiti među iskazima iz posljednjih 5 godina, prosječan godišnji rast prihoda za 3 godine i najveći pad prihoda od ranijeg vrha. Godina bez iskaza se preskače, ne računa se kao nula.
• Službeni signali (stečaj, blokada računa, liste poreskih dužnika, posljednji iskaz, prinudna likvidacija) dolaze iz istih ispravljenih podataka kao ocjena na prvi pogled, svaki sa izvorom i datumom presjeka.
• Ne prikazuje se za kompanije u stečaju ili obrisane, sa signalima prinudne likvidacije ili neaktivnosti, iz sektora finansija i osiguranja, sa manje od 2 godine sa prihodom, ni kada je posljednji iskaz više od 2 godine stariji od najnovije godine podataka.
• Provjera na istorijskim podacima (21. 10. 2026.): za svaku godinu iskaza od 2016 do 2023 pozicija je ponovo izračunata istim pravilima i upoređena sa onim što se desilo kasnije. Kasnije teškoće znače da kompanija nije predala iskaz ni za jednu od dvije naredne godine, da je u stečaju, likvidaciji ili brisana, na listi poreskih dužnika, da je imala blokiran račun ili da ispunjava uslove za prinudnu likvidaciju. Registar, liste, blokade i presjek IRMS-a su stanja iz 2024–2026, pa je period praćenja duži za starije godine.
• Rezultat: AUC pojedinačnih pokazatelja je između 0,53 i 0,65 (0,5 = slučajno, 1 = savršeno razdvajanje). To je slaba razlika: pozicija ne predviđa koja će kompanija imati teškoće, a neto marža bez uporedne grupe (0,63–0,65) i udio godina sa gubitkom (0,64–0,67) razdvajaju jednako ili bolje. Zato se pozicija ne koristi kao ocjena rizika, već samo kao opis položaja među sličnim kompanijama.

Broj godišnjih izvještaja sa podacima po godini (bez neobrađenih zapisa) i status obrade svih zapisa. Najnovija godina je preliminarna dok kasni izvještaji ne stignu.

Za svaki skup prikazujemo dva datuma: „Osvježeno” (kada je BizStats posljednji put preuzeo izvor) i „Podaci do” (najnoviji datum ili period koji zapisi pokrivaju). Skupovi koji se ne ažuriraju automatski označeni su kao „nije zakazano”. Ocjena svježine uzima lošije od starosti izvora i starosti izvedenih prikaza na profilima kompanija. Izmjene izvora ulaze u naredni uspješan uvoz.